Güncelleme: 8 Ekim 2026
Giriş
Yapay zekâ artık geleceğe ait bir vaat değil; işletmelerin verimliliğini, hizmet kalitesini ve rekabet gücünü bugün etkileyen bir araç. Akıllı müşteri desteğinden satış analizine ve tedarik zinciri yönetimine kadar, doğru kullanım alanlarıyla erken başlayan şirketler önemli bir avantaj elde edebilir.
Türkiye de yapay zekâyı ulusal öncelikleri arasına aldı. 18 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın (2026–2030) uygulanmasına ilişkin çerçeveyi ortaya koydu. Plan, kamu kurumları, sanayi, üniversiteler ve özel sektör için önümüzdeki dönemin yol haritasını belirliyor.
Bu yazıda VALA Ticaret Akademisi, Türkiye’deki resmî kaynaklardan hareketle planın şirketler ve yabancı yatırımcılar açısından sunduğu fırsatları ve yapay zekâ kullanımında dikkat edilmesi gereken hukuki konuları ele alıyor.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı nedir?
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının koordinasyonunda; kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplumun katkılarıyla hazırlanan plan, 2021–2025 Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nin kazanımları üzerine kurulu.
Amaç, Türkiye’nin yalnızca teknoloji tüketen değil; yapay zekâ geliştiren, üreten, ihraç eden ve güvenilir biçimde yöneten bir ülke olması. İnsan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma bu yaklaşımın temel ilkeleri arasında.
Plan dört ana eksenden oluşuyor:
- Fark Et: Toplumda yapay zekâ okuryazarlığını artırmak, uzman yetiştirmek, kamu verilerine erişimi geliştirmek ve hukuki ve etik çerçeveyi oluşturmak.
- İstifade Et: Hesaplama altyapısını ve veri merkezlerini güçlendirmek; kamu hizmetlerinde ve işletmelerde yapay zekâyı sürdürülebilir biçimde kullanmak.
- Üret: Girişimleri ve araştırmaları finanse etmek, yerli modeller geliştirmek ve fikirleri pazara sunulabilir ürünlere dönüştürmek.
- Yönet: Yatırım çekmek, uluslararası iş birliklerini geliştirmek, yapay zekâ güvenliğini ve yönetişimini güçlendirmek.
Genelge, plan kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerini yerine getirmesini öngörüyor. Planın resmî yayın adresi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının internet sitesi.
Şirketler ve yabancı yatırımcılar için fırsatlar
İşletmeler açısından plan, yeni destek ve pazar imkânlarını izlemek için önemli bir çerçeve sunuyor. Öngörülen başlıca mekanizmalar şöyle:
- KOBİ’ler için yapay zekâ kuponları: Özellikle sağlık, enerji ve akıllı üretim alanlarında teknolojiye daha uygun maliyetle erişim sağlanması hedefleniyor.
- Herkes İçin GPU Programı: Girişimlerin, KOBİ’lerin ve araştırmacıların yüksek maliyetli altyapı yatırımları yapmadan gelişmiş hesaplama kaynaklarına erişimini kolaylaştırmayı amaçlıyor.
- Yapay zekâ büyüme bölgeleri: İşletmeler ve araştırmacılar için hızlı prototipleme ortamları; yatırımcılar için enerji ve dijital altyapısı hazırlanmış yerleşkeler oluşturulması öngörülüyor.
- Finansman fonları: Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu ve Yapay Zekâ Büyüme Fonu ile araştırmaların ve girişimlerin desteklenmesi planlanıyor.
- Kamunun ilk müşteri olması: Kamu kurumlarının başarılı yerli yapay zekâ çözümlerinin ilk kullanıcısı ve referans müşterisi olması hedefleniyor. Bu yaklaşım Türkiye’de faaliyet gösteren şirketler için yeni pazar fırsatları yaratabilir.
Türkiye’de şirket kuran yabancı yatırımcılar için bu mekanizmalar pazara giriş maliyetlerini azaltabilecek fırsatlar sunabilir. Ancak şirket kuruluşu tek başına destek hakkı doğurmaz. Uygulama takvimi, başvuru koşulları ve yabancı ortaklı şirketlerin uygunluğu, ilgili kurumun resmî çağrısı üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
Hukuki gereklilikler: Kişisel verilerin korunması (KVKK)
Türkiye’de yapay zekâ kullanımının başlıca hukuki dayanaklarından biri 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’dur. Kanun belirli bir teknolojiye bağlı değildir; yapay zekâ ile kişisel veri işlenmesi de ilgili hükümler kapsamında değerlendirilir.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, “Yapay Zekâ Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler” ve “Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda)” başlıklı belgeleri yayımladı. Şirketlerin özellikle şu konuları değerlendirmesi gerekir:
- Müşteri veya çalışan bilgilerini yapay zekâ araçlarına aktarmadan önce veri işlemenin hukuki sebebini belirlemek.
- Birçok hizmetin yurt dışındaki sunucular üzerinde çalışması nedeniyle, yurt dışına veri aktarımını ve geçerli aktarım mekanizmasını incelemek.
- Kişisel verileri işlenen kişilere gerekli aydınlatmayı yapmak ve süreçleri şeffaf yürütmek.
- Uygun teknik ve idari güvenlik tedbirlerini almak; hizmet sağlayıcıyla veri işleme ve güvenlik sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeler yapmak.
Yapay zekâya özgü hukuki ve etik çerçevenin geliştirilmesi de eylem planının hedefleri arasında. Şirketlerin hem yürürlükteki kuralları hem de yeni düzenlemeleri düzenli olarak takip etmesi gerekir.
İşletmelerde yapay zekânın pratik kullanım alanları
Başlangıç için kapsamlı bir dönüşüm projesi şart değil. Pek çok işletme bir veya iki somut uygulamayla başlayıp sonuçlara göre kapsamı genişletiyor:
- Müşteri hizmetleri: Türkçe, Farsça ve İngilizce dâhil birden fazla dilde sık sorulan soruları yanıtlayan sohbet asistanları.
- Veri analizi ve tahmin: Daha isabetli kararlar için satış eğilimlerini, müşteri davranışlarını ve stok ihtiyaçlarını incelemek.
- Dijital pazarlama: İçerik hazırlamak, kampanyaları analiz etmek ve mesajları farklı hedef kitlelere uyarlamak.
- Ticaret ve tedarik zinciri: İthalat ve ihracat belgelerini düzenlemeye, sipariş takibine ve tedarikçileri karşılaştırmaya yardımcı olmak.
- İdari ve mali işler: Belgeleri özetlemek, yazışmaları çevirmek ve kurum içi raporlamayı otomatikleştirmek.
Bu uygulamaların tamamında yapay zekâ çıktıları kullanılmadan önce insan tarafından kontrol edilmelidir. Hukuk, vergi ve gümrük konularında bu kontrol özellikle önem taşır.
VALA Ticaret Akademisi nasıl destek olur?
Türkiye’de ticari ve hukuki süreçler ile uluslararası ticaret alanındaki deneyimiyle VALA Ticaret Akademisi, işletmenizin yapay zekâya geçişini şu adımlarda destekler:
- İhtiyaç analizi: Yapay zekânın işletmenizde en fazla fayda sağlayabileceği süreçleri belirlemek.
- Araç seçimi ve uygulama: Uygun çözümün seçimi ve mevcut iş süreçlerine entegrasyonu konusunda danışmanlık sunmak.
- Hukuki uyum değerlendirmesi: Hukuk ekibiyle birlikte veri kullanımını KVKK çerçevesinde incelemek.
- Kamu destekleri hakkında rehberlik: Eylem planıyla ilgili resmî çağrıları takip etmek ve şirketinizin yararlanma koşullarını değerlendirmek.
Türkiye’de bir şirketiniz varsa veya yatırım yapmayı planlıyorsanız, işletmenize uygun seçenekleri değerlendirmek için VALA’dan danışmanlık randevusu alabilirsiniz.